5 lưu ý khi xây dựng chế độ ăn phòng ngừa thiếu vi chất ở trẻ

16

Chế độ ăn đa dạng, đủ nhóm thực phẩm giúp trẻ nhận được các vi chất cần thiết cho tăng trưởng, phát triển toàn diện.

Thiếu vi chất dinh dưỡng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển của trẻ. Các dưỡng chất như sắt, kẽm, vitamin A, vitamin D, canxi và i-ốt tuy chỉ cần với lượng nhỏ nhưng đóng vai trò quan trọng đối với quá trình tạo máu, phát triển xương, tăng cường miễn dịch và hoạt động của não bộ.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), chế độ ăn thiếu đa dạng là một trong những nguyên nhân khiến trẻ nhỏ không được cung cấp đầy đủ các vitamin và khoáng chất cần thiết. Vì vậy, xây dựng thực đơn cân bằng, kết hợp nhiều nhóm thực phẩm là cách quan trọng giúp phòng ngừa thiếu vi chất.

Theo PGS.TS.BS. Nguyễn Trọng Hưng – Viện Dinh dưỡng Quốc gia, vi chất dinh dưỡng là những chất rất cần thiết cho sự sống còn của cơ thể, tuy nhu cầu chỉ cần một lượng rất nhỏ có thể tính chỉ bằng mcg đến mg nhưng khi thiếu lại gây nên những hậu quả nghiêm trọng. Vì vậy việc phòng chống thiếu vi chất dinh dưỡng rất cần thiết cho mọi người, nhất là ở trẻ em.

Dưới đây là một số cách hiệu quả để xây dựng chế độ ăn lành mạnh, phòng ngừa thiếu vi chất ở trẻ em.

1. Bổ sung thực phẩm giàu sắt
Sắt cần thiết cho quá trình tạo hemoglobin, thành phần của hồng cầu có nhiệm vụ vận chuyển oxy đến các cơ quan. Thiếu sắt có thể dẫn đến thiếu máu, khiến trẻ mệt mỏi, giảm khả năng tập trung và ảnh hưởng đến sự phát triển nhận thức.

Những lưu ý không thể bỏ qua khi cho trẻ ăn thực phẩm giàu sắt
Để bổ sung sắt, cha mẹ nên thường xuyên đưa vào thực đơn của trẻ các thực phẩm như thịt bò, thịt lợn, gan, cá, trứng và các loại đậu. Sắt từ thịt, cá thường dễ hấp thu hơn sắt có nguồn gốc thực vật.

Ngoài ra, nên kết hợp thực phẩm giàu sắt với rau quả chứa vitamin C như cam, ổi, kiwi, súp lơ để hỗ trợ hấp thu sắt tốt hơn.

2. Tăng cường thực phẩm giàu kẽm
Kẽm tham gia vào nhiều quá trình sinh học, hỗ trợ hoạt động của hệ miễn dịch, phân chia tế bào và tăng trưởng ở trẻ. Thiếu kẽm có thể khiến trẻ chậm lớn, giảm cảm giác ngon miệng và dễ mắc bệnh nhiễm trùng.

Các thực phẩm giàu kẽm nên có trong chế độ ăn của trẻ gồm thịt bò, thịt gà, hải sản, trứng, sữa, các loại đậu và hạt. Trong đó, thịt và hải sản là những nguồn cung cấp kẽm có khả năng hấp thu tốt.

Cách xây dựng chế độ ăn giúp phòng ngừa thiếu vi chất ở trẻ – Ảnh 1.
Cha mẹ nên thay đổi thực phẩm thường xuyên để trẻ nhận được đầy đủ vi chất cần thiết, tránh chỉ tập trung vào một vài món ăn quen thuộc khiến khẩu phần thiếu cân đối. Ảnh minh họa.

3. Bổ sung vitamin A cùng chất béo
Vitamin A cần thiết cho thị lực, sức khỏe làn da và hoạt động của hệ miễn dịch. Thiếu vitamin A có thể gây khô mắt, giảm khả năng nhìn trong điều kiện thiếu sáng và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng.

Một số thực phẩm giàu vitamin A hoặc tiền vitamin A gồm gan động vật, trứng, sữa, cà rốt, bí đỏ, khoai lang vàng và các loại rau lá xanh đậm.

Cha mẹ nên kết hợp rau củ nhiều màu sắc trong bữa ăn để giúp trẻ nhận được đa dạng dưỡng chất. Việc thêm một lượng chất béo phù hợp vào món ăn cũng hỗ trợ hấp thu vitamin A vì đây là vitamin tan trong chất béo.

4. Đảm bảo đủ vitamin D và canxi
Vitamin D giúp cơ thể hấp thu canxi, trong khi canxi là khoáng chất quan trọng đối với sự hình thành và duy trì hệ xương, răng. Thiếu hai dưỡng chất này có thể ảnh hưởng đến quá trình khoáng hóa xương, làm tăng nguy cơ còi xương ở trẻ.

Các nguồn thực phẩm cung cấp canxi gồm sữa, sữa chua, phô mai, cá nhỏ ăn cả xương và một số loại rau xanh. Vitamin D có trong cá béo, lòng đỏ trứng và thực phẩm được tăng cường vitamin D.

Bên cạnh chế độ ăn, trẻ cần được tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên phù hợp và vận động thường xuyên. Tuy nhiên, trẻ nhỏ có thể không nhận đủ vitamin D chỉ từ thực phẩm, do đó cha mẹ nên hỏi ý kiến nhân viên y tế về nhu cầu bổ sung theo độ tuổi.

5. Lưu ý i-ốt và các vitamin nhóm B
I-ốt cần thiết để tuyến giáp sản xuất hormone điều hòa chuyển hóa, tăng trưởng và phát triển não bộ. Thiếu i-ốt trong giai đoạn phát triển có thể ảnh hưởng đến thể chất và trí tuệ của trẻ.

Muối i-ốt, cá biển, tôm, trứng và sữa là những nguồn cung cấp iốt. Cha mẹ nên sử dụng muối i-ốt trong chế biến thức ăn gia đình với lượng phù hợp, không tăng lượng muối chỉ để bổ sung iốt.

Bên cạnh đó, vitamin B12 và folate cũng cần thiết cho quá trình tạo hồng cầu và phát triển hệ thần kinh. Thịt, cá, trứng, sữa cung cấp vitamin B12, trong khi rau lá xanh, các loại đậu và ngũ cốc là nguồn folate đáng chú ý.

Để trẻ nhận đủ dưỡng chất, cha mẹ cần xây dựng thực đơn đa dạng, thay đổi các loại thịt, cá, trứng, sữa, rau củ và trái cây trong tuần. Với trẻ từ khoảng 6 tháng tuổi, cần bắt đầu ăn bổ sung phù hợp với khả năng phát triển, đồng thời tiếp tục duy trì bú mẹ.

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến nghị trẻ cần có chế độ ăn đa dạng các nhóm thực phẩm, bao gồm thịt, cá hoặc trứng hàng ngày, bởi đây là nguồn thực phẩm động vật quan trọng giúp đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng cao trong giai đoạn phát triển nhanh chóng.

Không nên để trẻ ăn quá đơn điệu, chỉ tập trung vào cháo trắng, cơm hoặc một vài loại thực phẩm nhất định. Đồng thời, hạn chế đồ ăn nhiều đường, muối và các loại nước ngọt vì chúng có thể làm giảm chất lượng khẩu phần.

Cha mẹ cũng không nên tự ý cho trẻ uống nhiều loại vitamin và khoáng chất cùng lúc. Việc bổ sung cần căn cứ vào độ tuổi, chế độ ăn, tình trạng sức khỏe và hướng dẫn của bác sĩ.